Phân tích ý chí tác giả qua bài 'đập đá ở Côn Lôn'

Phan Châu Trinh - người chiến sĩ cách mạng vĩ đại của dân tộc ta đầu thế kỉ 20. Ông còn để lại nhiều áng thơ thấm đượm tinh thần dân tộc và chứa chan tình yêu nước.

Một trong những áng thơ tiêu biểu đó là bài thơ 'đập đá ở Côn Lôn' đã thể hiện khí phách hiên ngang bất khuất của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày.
Bài thơ viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật mang tính hàm nghĩa sâu sắc. Bốn câu đàu vừa tả thực cảnh đập đá vừa biểu lộ một tâm thế một ý chí:
'Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn
Lừng lẫy làm cho lở núi non
Xách búa đánh tan năm bảy đống
Ra tay đập bể mấy trăm hòn'
Hai câu đề thể hiện một tư thế ngang tàng của một đáng nam nhi, đứng giữa đất Côn Lôn. Câu thơ nói về cảnh lao động khổ sai khi tác giả bị đày ra Côn Đảo, ý chí làm trai coi việc 'đứng giữa đất Côn Lôn' bị tù đày khỏ sai là một thách thức nặng nề chẳng hề nao núng.
'Làm trai' thể hiện khí phách của người anh hùng làm những công việc lớn, làm người có chí khí. Hai từ 'đứng giữa' biểu thị một tư thế hiên ngang, một tâm thể bất khuất trước uy vũ quân thù. Công việc đập đá là công việc lao động khổ sai là một thử thách vô cùng nặng nề nhưng đối với kẻ làm trai càng thể hiện khí phách, uy dũng của mình.
Hai câu thực đối đầu nhau từ 'đánh tan' và đập bể là những từ được sử dụng mạnh vừa tả thực sức mạnh đạp đá vừa ngụ ý một quyết tâm, một ý chí căm thu giắc phá tan chốn ngục tù, lật đổ ách thống trị tàn bạo. Hai câu 'xách bua đánh tan năm bảy đống, ra tay đập bể mấy trăm hòn' mang hàm nghĩa sâu sắc thể hiện một quyết tâm sắt đá, một ý chí hào hùng không nao núng, không lùi bước trước mọi gian khổ, khó khăn.
Tác giả dùng những từ ngữ mạnh với lối nói khoa trương, giọng điệu mạnh mẽ vừa miêu ta chân thực công việc khổ sai vừa thể hiện khí phách tầm vóc lớn lao sánh ngang bằng vũ trụ.
Ý chí và tấm lòng của người tù cách mạng được khắc họa qua hai câu luận:

Loading...

'Tháng ngày bao quân thân sành sỏi
Mưa nắng càng bền dạ sắt son'
Tác giá lấy thời gian cầm tù đối với gian truân thử thách, lấy thân dày dặn phong trần đối với tinh thần cứng cỏi, trung kiên.
Tác giả sử dụng hình ảnh tượng trưng và ẩn dụ rất đặc sắc. 'thoáng ngày' chỉ thời gian bị tù đày, bị khổ sai kéo dài, 'mưa nắng' tượng trưng cho khó khăn, gian khổ, cho mọi nhục hình đày đọa. Trước những thử thách ghê gớm ấy, người chiến sĩ 'bao quản', 'càng bền' chí khí. 'Thân sành sỏi', 'dạ sắt son' là hai hình ảnh ẩn dụ nói lên chí khí bền vững long son sắt chủy chung đối với dân với nước của một đáng nam nhi. Hai câu thơ thể hiện ý chí kiên định, cứng cỏi, sẵn sàng chấp nhận mọi khó khăn gian khổ dù trong hoàn cảnh nào ẫn thể hiện tấm lòng trung kiên không sờn lòng đổi chí.
Hai câu kết thể hiện bản lĩnh phi thường của những người có chí lớn, mưu đồi đại sự mà không thành, mượn sự tích và trời của Nữ Oa trong thần thoại Trung Hoa để nói lên chí lớn làm cách mạng, cứu nước cứu dân.
'Những kẻ vá trời khi lỡ bước
Gian nan chi kể việc con con'
Dù có 'lỡ bước' có gặp khó khăn có tạm thời thất bại, dù có nếm trải gian nan cay đằng tù đày thì với nhà chiến sĩ chân chính 'việc con con' ấy không đáng kể, không đáng quan tâm.
Tác giả sử dụng thủ pháp tương phản dùng biện pháp nói quá từ 'vá trời' khẳng định tầm vóc lớn lao vĩ đại của người tù cách mạng. Câu kết toát lên một phong thái ung dung tự tại, rất ngạo nghễ  của nhà chí sĩ. Hai câu thơ thể hiện tư thế hiên ngang, bất khuất, ý chí kiên định dùn gian nan vất vả cũng không lùi bước, vẫn sẵn sàng vượt qua.
'Đập đá ở Côn Lôn' là bài thơ thất ngôn bát cú đường luật rất đặc sắc và độc đáo có bút pháp lãng mạng với giọng điệu hào hùng. Tác giả tính tế trong việc kết hợp tả thực với tượng trưng, sử dụng biện pháp nói quá.
Tác giả đã sáng tạo nên những vần thơ đẹp bày tỏ tư thế ngang tàng, một khí phách hiên ngang, một tấm lòng son sắt thủy chung với dân với nước.